خاور خانم در محله بچهگی من، یک امپراطوری در مغازه بقالی سرخانهاش داشت. هر روز صبح، شوهر لاغر اندامش یک گاری دستی را هول میداد تا چند خیابان بالاتر که از یک سوپری سهمیه شیر مغازهاش را بگیرد. حدود ساعت ۶ که به مغازه میرسید، خاور خانم روی پلههای در مغازه نشسته بود. چادر خاکستری رنگ کهنهاش ول شده بود و لباسهای گول منگولیش دیده میشد. همان زمان صف شیر کم کم شکل میگرفت و دیر میجنبیدی تمام میشد. به هر کسی دو شیشه شیر میرسید.
آن زمانها، یعنی سی و هفت هشت سال پیش، بازاریابهای شرکتهای مختلف هر روز صبح وانتشان را دم در سوپریها پارک نمیکردند تا با خواهش و تمنا جنس بفروشند. شوهر خاور خانم هفتهای یک بار با گاری دستی میرفت چهار راه میدون بار تا از کلیفروشیها اجناس مغازهاش را بخرد، روی گاری بگذارد و به زحمت هول دهد تا مغازه.
به تدریج، فراوانی اجناس شد و کالاهای مختلف وارد مغازهها شدند و سروکله بازاریابها پیدا شد و بعد هم کلیفروشها به اطراف بلوار مصلی رفتند. وفور اجناس مختلف ایرانی و خارجی امری عادی شد و رقابت برای فروش جدی.
ورود کالاهای جدید به خانه خودمان بخاطرم هست. وقتی چیزی به نام پلاستیک وارد بازار شد، چند ماه بعد مغازه نجاری سر کوچه تبدیل شد به کارگاه تولید کیسه پلاستیکی. وقتی ظروف تفلون از راه رسید، مادرم ظرفهای روحی و مسی را دور ریخت. لباسشویی چیز عجیبی بود، جارو برقی صدای بلندی داشت و البته لعنت به هر چی برنامه صبحگاهی رادیو و تلویزیونه: هنوز صدای اون یارو سیبیلو تو گوشمه که شهر به شهر میرفت و در یک برنامه ۳ ساعته فریاد میزد: صبح بخیر ایران.
اولین باری که موز گاز زدم، حس عجیبی داشت و شکل اولین کیوی هنوز جلوی چشمام هست. الان دیگه هر میوه جدیدی هم بیاری اون موز و کیوی نمیشه، نه بخاطر ناستالژیک بودنشون، برای اینکه آنقدر کالاهای خارقالعاده دیدم که از هیچی متعجب نمیشم. من گوشت کوب برقی و در ورودی ساختمان هوشمند دیدم، لوازم دیجیتال و پرینتر سهبعدی دیدم. دیگه ممکنه از چی تعجب کنم؟!
بعد اتفاقی مهم افتاد. بازار خدمات هم رونق گرفت. پیش از آن، هر کسی خودش رب درست میکرد، ماشینش را میشست، غذا میپخت و خانهاش را تمیز میکرد. بازار متوجه این بخش از زندگی آدمها شد و با شهوت عجیبی به جانش افتاد. شرکتهای خدماتی یکییکی ظهور کردند: کترینگ و آشپزخانه، کارواش و رب بستهبندی، تاکسی تلفنی، ذبح گوسفند در محل، قربانی کردن مرغ با یک تلفن و شستشوی فرش در محل.
در واقع، همانطور که بازار اجناس مختلف رشد میکرد و زندگی ما را تغییر میداد، خدمات هم یکی یکی اضافه شدند. از خدمات ماشین و خانه گرفته تا خدمات مذهبی و هنری. همان زمان که بازار نوحه خوانی رونق میگرفت، آرت تراپی و انواع ورکشاپ هنری در منزل هم رشد میکرد. بازار از خدمات معمولی شروع کرد به خدمات لاکچری رسید و بعد هم انواع خدمات بدنی از جمله ماساژ و بیوتی: انواع رستورانها با تم مجسمههای هخامنشی، طبخ غذا در رستوران با حرکات آکروباتیک، ماساژ در محل و بعد هم کافههایی شبیه دیسکو با مشروب تو لیوان قهوه.
خدمات هم آنقدر زیاد و متنوع شد که دیگر بهسختی میشد با یک خدمت تازه کسی را متعجب کرد. این بار نوبت فروش «تجربه» شد.اینروزها، شما میتوانید با شرکت در ایونتهای مختلف تجاربی «باکلاس و خاص» داشته باشید. شغل جدیدی هم به مشاغل اضافه شده است که به آن ایونت اورگنایزر میگویند. تور سایکودلیک روی قله زو، جلسه شاهنامه خوانی با تسهیلگری یک مدیر تبلیغات، آموزش استوری گذاشتن برای افراد سن بالا، گفتگوی هنرمند با اینفلونسر آشپزی، تبلیغ موتورسواران هارلی دیویدسون برای کافهها، کلاس یوگا در ارتفاعات جنوبی شهر و بلایند دیت در کافه-دیسکوها.
دیگر هیچ جایی برای یک آدم معمولی نمانده که از آن تولید محتوا نشده باشد و یا افرادی در آرزوی اینفلونسر شدن از آن فیلم و عکس در پیج شخصی نگذاشته باشند. حتی زندگی چوپانها هم در اینستاگرام یافت میشود و ایونتهای مختلفی برای اقامت دو روزه در چادر عشایر میتوان یافت.
از خاور خانم تا اقامت دو روزه در چادر عشایر و تور کویرگردی، فقط سه چهار دهه طول کشید. من هم تا به خودم آمدم که ای وای، چی شد و چطور شد، دوستی پیام داد: «مجید جان، واسه یه ایونت دعوتت میکنیم بیای هولدینگ نورسازان شرق درباره زیستبوم هنرهای خوراکی در کافه-گالریها صحبت کنی».